چرا دیدن اخبار منفی مداوم؛ بیصدا روان ما را فرسوده میکند؟
تاثیر اخبار منفی بر سلامت روان ما
چرا دیدن اخبار منفی مداوم؛ بیصدا روان ما را فرسوده میکند؟
بیشتر ما روزمان را با دیدن خبر شروع میکنیم؛ ناخودآگاه، بدون برنامه. چند تیتر، چند تصویر، چند جمله نگرانکننده. شاید همان لحظه فکر کنیم «فقط خبر است» و رد شویم، اما مغز ما اینطور ساده از کنار ماجرا عبور نمیکند.
برای ذهن انسان، خبر منفی فقط یک اطلاعات نیست؛ هشدار است. هشداری که اگر پشت سر هم تکرار شود، سیستم روانی را وارد حالت آمادهباش دائمی میکند.
مسئله اصلی این نیست که خبر بد وجود دارد؛ مسئله این است که این خبرها تمام نمیشوند.
چرا مغز ما اخبار منفی را جدیتر از خبرهای خوب میگیرد؟
مغز انسان از نظر تکاملی برای بقا طراحی شده، نه برای آرامش. به همین دلیل به تهدیدها واکنش شدیدتری نشان میدهد. این ویژگی که در روانشناسی به آن «سوگیری منفی» گفته میشود، باعث میشود خبرهای منفی سریعتر جلب توجه کنند و عمیقتر در حافظه بمانند.
در گذشته، این سازوکار جان انسان را نجات میداد؛ اما امروز، وقتی روزانه با دهها خبر نگرانکننده روبهرو میشویم، همین ویژگی به عاملی برای فرسودگی روان تبدیل میشود.
وقتی اخبار قطع نمیشوند، سیستم عصبی چه واکنشی نشان میدهد؟
هر خبر منفی، حتی اگر مستقیماً به زندگی ما مربوط نباشد، واکنش استرس را در بدن فعال میکند. ضربان قلب کمی بالا میرود، عضلات منقبض میشوند و ذهن در حالت هشدار قرار میگیرد.
اگر این وضعیت موقت باشد، بدن بعد از مدتی به حالت عادی برمیگردد. اما وقتی اخبار منفی بهصورت مداوم دریافت میشوند، سیستم عصبی فرصت خاموش شدن پیدا نمیکند.
در این حالت:
-
استرس به وضعیت پایه ذهن تبدیل میشود
-
بدن خسته است، حتی بدون فعالیت خاص
-
فرد احساس بیقراری دائمی دارد، بدون اینکه بداند چرا
اضطراب خبری؛ نگرانی بدون نقطه مشخص
یکی از پیامدهای مهم مصرف مداوم اخبار منفی، شکلگیری نوعی اضطراب است که منبع مشخصی ندارد. فرد نگران است، اما نمیداند دقیقاً از چه. این اضطراب نه مربوط به یک اتفاق خاص، بلکه نتیجهی انباشت خبرهای نگرانکننده است.
اخبار منفی معمولاً سه ویژگی مشترک دارند:
تهدید، ابهام و نداشتن راهحل.
مغز انسان با این ترکیب مشکل دارد و وقتی بارها در معرض آن قرار میگیرد، احساس ناتوانی و ناامنی تشدید میشود.
چرا حتی وقتی زندگیمان بد نیست، احساس ناامنی میکنیم؟
یکی از اثرات پنهان اخبار منفی این است که تصویر ما از جهان را تغییر میدهند. وقتی ذهن مدام با روایتهای بحران، خطر و ناامیدی تغذیه میشود، دنیا ناامنتر از آنچه واقعاً هست به نظر میرسد.
در نتیجه، حتی اگر شرایط شخصی فرد نسبتاً پایدار باشد، احساس آرامش کاهش پیدا میکند.
این فاصله بین «واقعیت زندگی» و «تصویر ذهنی از جهان» یکی از عوامل اصلی فرسودگی روانی است.
تأثیر اخبار منفی بر خواب و تمرکز
ذهنی که در طول روز با اخبار نگرانکننده بمباران شده، شب بهراحتی آرام نمیشود. بسیاری از افراد قبل از خواب اخبار را مرور میکنند و بعد تعجب میکنند که چرا خوابشان نمیبرد.
اخبار منفی:
-
ذهن را در حالت تحلیل و نگرانی نگه میدارند
-
باعث خواب سطحی یا بیدار شدنهای مکرر میشوند
-
کیفیت استراحت ذهنی را کاهش میدهند
کمخوابی هم بهنوبهی خود، حساسیت روان به استرس را بیشتر میکند و این چرخه ادامه پیدا میکند.
تفاوت آگاه بودن با غرق شدن در اخبار
دنبال کردن اخبار برای آگاه ماندن ضروری است، اما مصرف بیوقفه آن نهتنها آگاهی ایجاد نمیکند، بلکه توان تحلیل را کاهش میدهد. وقتی حجم خبر از توان پردازش ذهن بیشتر شود، ذهن بهجای فهم، فقط واکنش نشان میدهد.
آگاهی سالم یعنی:
دانستنِ کافی، در زمان مشخص، از منابع محدود.
نه غرق شدن دائمی در موج خبر.
آیا بیخبر ماندن راهحل است؟
قطع کامل اخبار برای بیشتر افراد نه ممکن است و نه مفید. مسئله اصلی مدیریت مواجهه با اخبار است. ذهن انسان به فاصله نیاز دارد؛ فاصلهای بین دریافت اطلاعات و زندگی روزمره.
کاهش دفعات چک کردن خبر، مشخص کردن زمانهای محدود برای دریافت اخبار و پرهیز از دنبال کردن خبر در ساعات پایانی شب، میتواند فشار روانی را بهطور محسوسی کم کند.
اثر بلندمدت اخبار منفی بر روان
اگر مواجهه با اخبار منفی مدیریت نشود، در بلندمدت میتواند منجر به:
-
بدبینی مزمن
-
کاهش امید به آینده
-
بیحسی عاطفی
-
فرسودگی ذهنی
شود؛ حالتی که فرد نه هیجان مثبت دارد و نه انرژی روانی برای درگیر شدن با زندگی.
جمعبندی
اخبار منفی مداوم فقط ما را ناراحت نمیکنند؛ آنها بهتدریج سیستم عصبی، خواب، تمرکز و نگاه ما به جهان را تغییر میدهند. مشکل اصلی، خود خبر نیست؛ تداوم، حجم و نبود فاصله ذهنی است.
در دنیایی که خبر همیشه در دسترس است، محافظت از روان به یک مهارت ضروری تبدیل شده؛ مهارتی که نادیده گرفتن آن، هزینهای فراتر از تصور دارد.
