استرس فقط روانی نیست؛ دردهای جسمی پنهان که از اضطراب میآیند
دردهای جسمی با منشا عصبی
استرس فقط روانی نیست؛ دردهای جسمی پنهان که از اضطراب میآیند
بسیاری از ما وقتی بدنمان درد میگیرد، دنبال علت فیزیکی میگردیم؛ دیسک، کمبود ویتامین، عفونت یا خستگی. اما واقعیت این است که گاهی بدن سالم است و این ذهنِ تحت فشار است که از راه بدن فریاد میزند. استرس و اضطراب، اگر مزمن شوند، میتوانند به شکل دردهای واقعی و آزاردهندهی جسمی ظاهر شوند؛ دردهایی که نه خیالیاند و نه اغراقشده.
وقتی مغز، بدن را در حالت «خطر» نگه میدارد
بدن انسان برای موقعیتهای کوتاهمدتِ خطر طراحی شده است. در زمان استرس، مغز هورمونهایی مثل کورتیزول و آدرنالین ترشح میکند تا ما را آمادهی فرار یا مقابله کند.
مشکل از جایی شروع میشود که این حالت، خاموش نمیشود.
در استرس مزمن:
-
عضلات بهطور دائم منقبض میمانند
-
جریان خون به برخی نواحی کاهش پیدا میکند
-
سیستم عصبی سمپاتیک بیشفعال میشود
نتیجه؟ دردهایی که علت پزشکی واضح ندارند اما کاملاً واقعیاند.
شایعترین دردهای جسمی ناشی از اضطراب
برخلاف تصور عمومی، دردهای ناشی از استرس الگوی مشخصی دارند:
1. درد گردن و شانه
یکی از اولین جاهایی که استرس خودش را نشان میدهد. انقباض ناخودآگاه عضلات گردن و شانه میتواند باعث:
-
درد مبهم یا تیرکشنده
-
خشکی صبحگاهی
-
سردردهای تنشی
شود؛ حتی اگر ساعتها پشت میز ننشسته باشید.
2. درد معده و روده
اضطراب رابطهی مستقیمی با دستگاه گوارش دارد. مغز و روده از طریق «محور مغز-روده» دائماً با هم در ارتباطاند. نتیجه استرس میتواند باشد:
-
دلدردهای بدون علت مشخص
-
نفخ مزمن
-
تهوع یا سوزش معده
3. سردردهای مداوم
سردردهای ناشی از استرس معمولاً:
-
دوطرفه هستند
-
با فشار یا سنگینی همراهاند
-
با استراحت هم کاملاً برطرف نمیشوند
این دردها اغلب در روزهایی ظاهر میشوند که فشار روانی بالا بوده، حتی اگر فرد متوجه آن نباشد.
4. درد قفسه سینه و تپش قلب
یکی از ترسناکترین نشانهها. اضطراب میتواند باعث:
-
درد گذرا در قفسه سینه
-
تنگی نفس
-
تپش قلب
شود؛ علائمی که گاهی با مشکلات قلبی اشتباه گرفته میشوند، در حالی که ریشهی اصلی آنها روانی است.
چرا آزمایشها «نرمال» هستند اما درد باقی میماند؟
افرادی که دردهای ناشی از استرس دارند، معمولاً این جمله را زیاد میشنوند:
«همهچیز نرماله، مشکلی نداری»
این جمله نهتنها آرامکننده نیست، بلکه باعث میشود فرد احساس کند دردش جدی گرفته نمیشود. در حالی که:
-
سیستم عصبی بیشفعال است
-
آستانه تحمل درد پایین آمده
-
مغز پیامهای درد را تقویت میکند
درد وجود دارد، حتی اگر در آزمایش خون یا MRI دیده نشود.
بدن قبل از فروپاشی، هشدار میدهد
دردهای جسمی ناشی از اضطراب اغلب پیاماند، نه بیماری. بدن میگوید:
-
فشار بیش از حد است
-
استراحت کافی نیست
-
ذهن فرصتی برای تخلیه ندارد
نادیده گرفتن این پیامها میتواند دردهای موقتی را به مشکلات مزمن تبدیل کند.
چه کارهایی واقعاً کمک میکند؟
بدون شعار و اغراق:
-
تنفس عمیق و آهسته (نه فقط «نفس بکش»)؛ فعالسازی سیستم پاراسمپاتیک
-
حرکت ملایم روزانه مثل پیادهروی یا کشش عضلات
-
کاهش مواجهه با اخبار منفی مداوم
-
نوشتن افکار قبل از خواب برای تخلیه ذهن
-
در صورت تداوم درد: درمان ترکیبی رواندرمانی + جسمی
جمعبندی
استرس فقط در ذهن نمیماند؛ راه خودش را به بدن باز میکند. دردهای جسمی ناشی از اضطراب نه ضعف هستند و نه خیالپردازی. آنها زبان بدناند برای گفتن چیزی که ذهن مدتها سرکوب کرده است.
