تاخیر در پریود؛ چه زمانی نگرانکننده است؟
دلیل پریود نشدن چیست؟
تاخیر در پریود میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه نشانه بارداری نیست. بسیاری از عوامل مانند استرس، تغییرات هورمونی یا سبک زندگی میتوانند چرخه قاعدگی را تحت تأثیر قرار دهند. در این مقاله علتها ، تاخیر در پریود؛ چه زمانی نگرانکننده است را بررسی میکنیم.
پریود نشدن (آمنوره) معمولاً به علت اختلال در تخمکگذاری رخ میدهد و شایعترین دلایل آن شامل بارداری، استرس شدید، کاهش یا افزایش ناگهانی وزن، اختلالات تیروئید، افزایش هورمون پرولاکتین و سندرم تخمدان پلیکیستیک است. اگر فردی که قبلاً قاعدگی منظم داشته بیش از ۳ ماه پریود نشود، نیاز به بررسی پزشکی دارد. در بسیاری موارد علت موقتی و قابل درمان است، اما قطع طولانیمدت چرخه میتواند نشانه اختلال هورمونی یا متابولیک باشد.
اما پریود نشدن همیشه به معنی بارداری نیست. در واقع چرخه قاعدگی نتیجه یک هماهنگی پیچیده بین مغز، تخمدانها، تیروئید، غدد فوق کلیوی و حتی میزان چربی بدن است. هر اختلال کوچک در این محور میتواند باعث توقف یا تأخیر پریود شود.
از نظر پزشکی اگر فردی که قبلاً قاعدگی منظم داشته، بیش از ۳ ماه پریود نشود، دچار آمنوره ثانویه شده است.
اول از همه: چرخه قاعدگی چگونه تنظیم میشود؟
علت تاخیر در پریود
تنظیم پریود توسط محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–تخمدان انجام میشود. مغز هورمونهای FSH و LH را ترشح میکند، تخمدانها استروژن و پروژسترون تولید میکنند و رحم پاسخ میدهد.
هر عاملی که این زنجیره را مختل کند، میتواند باعث پریود نشدن شود.
بیشتر بخوانید:
۱. بارداری (شایعترین علت)
حتی با پیشگیری، احتمال بارداری صفر نیست. تست بارداری اولین قدم تشخیصی است.
۲. استرس مزمن و افزایش کورتیزول
استرس طولانیمدت باعث افزایش کورتیزول میشود. این هورمون به مغز پیام «شرایط ناامن» میدهد و تخمکگذاری را متوقف میکند.
نکته کمتر گفتهشده: بدن بین استرس روانی و استرس فیزیولوژیک (بیخوابی، رژیم سخت، تمرین شدید) تفاوتی قائل نمیشود.
۳. سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
در سندرم تخمدان پلیکیستیک تخمکگذاری منظم انجام نمیشود. مقاومت به انسولین یکی از ریشههای اصلی آن است.
علائم همراه:
-
فاصلههای طولانی بین پریود
-
آکنه مقاوم
-
رشد موهای زائد
-
افزایش وزن مرکزی
۴. اختلالات تیروئید
کمکاری تیروئید میتواند باعث طولانی شدن سیکل یا قطع آن شود.
پرکاری هم ممکن است پریود را نامنظم کند.
جالب است بدانید گاهی تنها نشانه اختلال تیروئید، تغییر در چرخه قاعدگی است.
۵. کاهش شدید وزن یا درصد چربی بدن
وقتی چربی بدن پایین میآید، هورمون لپتین کاهش پیدا میکند. بدون لپتین کافی، مغز سیگنال تخمکگذاری را متوقف میکند. این حالت در رژیمهای بسیار سخت یا اختلالات خوردن دیده میشود.
۶. افزایش وزن و مقاومت به انسولین
چربی احشایی زیاد باعث افزایش استروژن محیطی و اختلال در تخمکگذاری میشود.
۷. ورزش حرفهای و تمرین شدید
در ورزشکاران حرفهای نوعی آمنوره عملکردی دیده میشود که به دلیل استرس فیزیولوژیک بالا و کمبود انرژی ایجاد میشود.
۸. افزایش هورمون پرولاکتین
پرولاکتین بالا میتواند تخمکگذاری را مهار کند.
اگر همراه با قطع پریود، ترشح از سینه دارید باید بررسی شوید.
۹. قطع ناگهانی قرص جلوگیری
گاهی بدن بعد از قطع قرص چند ماه طول میکشد تا چرخه طبیعی خود را بازیابد.
۱۰. یائسگی زودرس
در برخی زنان زیر ۴۰ سال ممکن است کاهش ذخیره تخمدان اتفاق بیفتد.
۱۱. اختلال خواب و بههمریختگی ریتم شبانهروزی
کار شیفتی، کمخوابی مزمن و استفاده طولانی از موبایل قبل خواب میتواند ریتم هورمونی را مختل کند.
۱۲. التهاب مزمن و استرس متابولیک
افزایش مزمن التهاب (مثلاً در افراد دارای مقاومت انسولینی یا بیماریهای خودایمنی) میتواند بر عملکرد تخمدان اثر بگذارد؛ موضوعی که کمتر به آن پرداخته میشود.
چه زمانی پریود نشدن نگرانکننده است؟
تاخیر در پریود
اگر این علائم را دارید، بررسی فوری لازم است:
-
قطع قاعدگی بیش از ۳ ماه
-
سردرد شدید + تاری دید
-
ترشح شیر بدون بارداری
-
درد شدید لگنی
-
کاهش یا افزایش وزن ناگهانی
بیشتر بخوانید:
آیا پریود نشدن همیشه خطرناک است؟
تاخیر در پریود زنگ خطر است؟
خیر. اگر علت آن استرس موقت یا تغییر سبک زندگی باشد، معمولاً با اصلاح شرایط برمیگردد.
اما قطع طولانیمدت تخمکگذاری میتواند باعث:
-
نازک شدن استخوان
-
افزایش خطر مشکلات هورمونی
-
اختلال در باروری
شود.
چگونه چرخه را به حالت طبیعی برگردانیم؟
خواب منظم (۷–۸ ساعت)
مدیریت استرس
تغذیه متعادل با پروتئین کافی
پرهیز از رژیمهای بسیار کمکالری
فعالیت بدنی متعادل (نه افراطی)
مراجعه به پزشک در صورت تداوم مشکل
بیشتر بخوانید:
سوالات پرتکرار
چند روز تأخیر طبیعی است؟
تا ۷ روز در سیکل منظم میتواند طبیعی باشد.
آیا تست بارداری منفی ولی باز هم احتمال بارداری هست؟
اگر زود انجام شده باشد بله؛ ۳–۵ روز بعد تکرار شود.
استرس چقدر میتواند پریود را عقب بیندازد؟
در موارد شدید حتی چند ماه.
آیا کیست ساده تخمدان باعث قطع پریود میشود؟
معمولاً کیست ساده نه، اما در PCOS بله.
پریود نشدن بدون درد یعنی مشکل جدی نیست؟
نه لزوماً؛ برخی اختلالات هورمونی بدون درد هستند.
